Ngừa hạ huyết áp khi đứng ở người cao tuổi

Cách nhận biết

Chỉ cần đo áp huyết là có thể phát hiện được bệnh: Để bệnh nhân nằm nghỉ khoảng 20 phút rồi đo huyết áp ở phong độ nằm, sau đó cho bệnh nhân đứng dậy, sau khi đứng từ 1-5 phút sẽ tiến hành đo huyết áp ở phong độ đứng, nếu thấy huyết ấp tâm thu tụt xuống lớn hơn hoặc bằng 20mmHg so với huyết áp khi nằm là có hiện tượng hạ huyết áp khi đứng. Vào những thời điểm huyết áp thấp nhất trong ngày nên đo áp huyết rà như ban đêm, buổi sáng khi ngủ dậy, sau khi ăn.

Các biện pháp đề phòng

kiểm tra lại các thuốc đang dùng có nguy cơn gây hạ huyết áp khi đứng như thuốc an thần kinh, chẹn beta, lợi tiểu; nếu có th́ể hăy đọc lại chỉ định dùng thuốc, cân nhắc xem có nên ngừng thuốc hay không?

Cần thông báo cho bệnh nhân biết những tình huống hiểm, giờ hiểm có thể xảy ra hạ huyết áp khi đứng để dự phòng.

Những giờ nguy hiểm : Ban đêm, sáng ngủ dậy, sau khi ăn, sau khi uống một số thuốc như thuốc giăn mạch, thuốc ức chế can xi

Mất nước do một số duyên do nh ư sốt cao, đi tả, nôn nhiều, chán ăn phải đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay để kịp thời điều trị.

Cần chú ý đến một số người có nguy cơ mất máu tiềm tàng như bệnh ở bao tử, viêm thực quản, bệnh viêm ruột, trĩ hoặc đang dùng thuốc chống đông, hay thuốc kháng viêm không steroid.

Đối với nguyên cớ gây bệnh là do suy hệ tĩnh mạch nhất là hệ tĩnh mạch chi dưới th́ì băng ép các chi dưới là biện pháp chính yếu, rất có hiệu quả để điều trị nếu được thực hiện đúng kỹ thuật. Cần dùng loại băng thun chứ không phải loại băng chống giăn tĩnh mạch. Muốn có kết quả tốt phải băng theo chiều dọc và mang băng cả ngày lẫn đêm.

Chế độ ăn không nên kiêng ăn mặn tuyệt đối , tránh ăn uống thịnh soạn, không uống nhiều rượu, tốt nhất là ăn nhiều bữa nhỏ, khi ăn xong không nên đứng lên nhanh, có thể uống thêm tách cà phê trước khi ăn hoặc uống cà phê vào buổi sáng rất có tác dụng.

Tránh đứng lâu một chỗ, có thể đổi chân hoặc dậm chân đi lại tại chỗ để cho máu lưu thông, tăng tuần hoàn trở về của máu tĩnh mạch. Khi đang nằm nếu muốn nhổm đứng dậy th́ không nên bật dậy ngay mà nên thực hành từng bước một, đầu tiên là ngồi dậy trên giường, rồi buông chân xuống đất, sau đó từ từ đứng lên, nếu thấy xuất hiện triệu chứng lạ, nên ngồi xuống hoặc nằm xuống ngay và gác chân lên cao.

Người già tránh nằm lâu một chỗ , nên ngồi dậy sớm trong ghế bành nếu có thể để làm quen dần với phong độ thẳng đứng sớm tránh được hạ áp huyết khi đứng, cũng như để cho bàn chân làm quen dần với mặt đất, rèn luyện cho dạn dày không sợ hăi khi đứng dậy nữa.

BS. Thanh Quy

Mẹ chồng "chất" nhất năm, đi thể dục bắt gặp con trai với bồ trong công viên liền lao vào "đánh ghen" còn livestream dặn con dâu cực choáng

Nhiều người cứ bảo, trần đời không bao giờ có chuyện mẹ chồng thương con dâu hơn con trai. Song mới có một bài chia sẻ trên mạng tầng lớp của một nàng dâu khoe được mẹ chồng đi đánh ghen thay khiến nhiều người không khỏi ngạc nhiên, nể phục.

Nàng dâu đó kể: " Có ai giống em, người ta sợ cảnh làm dâu còn em chỉ thích sống chung với mẹ chồng. Mà tính ra, nếu không nhờ có bà, chắc em với lão nhà em ân đoạn nghĩa tuyệt lâu rồi.

Người ta bảo hôn nhân là nấm mồ của tình ái cấm sai tẹo nào. Khi yêu lão nhà em lúc nào cũng tỏ ra ga lăng tâm lý, chiều bạn gái thôi rồi. Em đổ lão cũng vì điều đó. Song sau cưới, em lại ngã ngửa nhận ra, lão ga lăng với em được thì cũng ga lăng với dương thế được.

Câu chuyện đang thu thút sự chú ý của nhiều người

Lão dẻo miệng lắm, có vợ rồi mà ngồi đâu cũng chém gió như thần rằng chưa kết hôn. Mặt lão già đau mà chẳng hiểu sao con gái vẫn cắm đầu theo cho được. Có hôm nửa đêm nằm bên vợ, lão vẫn còn nhắn nhe thả thính với gái. Em túm được, làm ầm. Mẹ chồng em biết chuyện chạy lại lôi lão sang phòng bà lên lớp cho một bài tới khuya.

Được cái mẹ chồng em tâm lý mà sống công bằng lắm. Tính bà thẳng, có gì không hay không phải bà nói luôn, không để bụng. Bà chiều em như con gái các chị ạ. Bà bảo cùng là phận đàn bà, sống cảnh làm dâu bao năm rồi nên bà thấm đời nữ giới thiệt thòi như thế nào. Vậy nên không bao giờ có chuyện bà bênh con trai, bắt nẹt con dâu.

Bà cũng biết tính con trai linh tinh. Thỉnh thoảng thấy vợ chồng em cãi vã vì chuyện lão ong bướm bên ngoài, bà lại nhẹ nhàng sang phòng em khích lệ.

Đến bữa qua, ăn cơm xong nghỉ ngơi một lúc mẹ chồng em đi bộ tập thể dục còn em lừa con ngủ xong quay ra quét dọn nhà cửa. Đang đánh cái bồn rửa bát thì mấy mẹ chồng em gọi điện facetime cho em: 'Nhìn xem đây có đúng là cái con suốt ngày nhắn nhe đò đưa với thằng Thái không? Nay thì mẹ túm sống tại trận rồi'.

té ra mẹ chồng em đi chạy bộ ngoài công viên cách nhà em 1 đoạn cũng khá xa, lơ ngơ thế nào lại nhìn thấy con trai ôm hôn bồ. Vậy là bà lao vào túm con trai tát túi bụi. Con kia định chạy mà không thoát được bà. Được cái bà đi bộ có 'đoàn thể' nên mỗi bà một chân một tay quây lại cho lão với con kia quay cuồng, trốn không được. Bà không đánh mà cứ con trai đấm đá.

Nhờ mấy bà trong hội đi bộ giữ hộ, bà bật điện thoại livestream với riêng em, còn dặn: 'Nhớ lưu vào con ạ. Để sau này nó mà còn vớ vẩn, cứ mang clip này tung lên mạng cho chúng nó hết đường ngẩng mặt nhìn đời luôn'.

Bà vì em mà không cần giữ thể diện với hàng xóm đâu các chị ạ. Lúc sau bà kéo xềnh xệch lão về nhà, tiếp ca cho lão thêm vài bài nữa. Lão cúi gằm không dám nhìn vợ.

Ảnh minh họa

Từ qua tới giờ lão cứ quẩn xin em thứ lỗi mà em chẳng buồn đáp lại. Mẹ chồng em bảo cứ mặc xác, không được mềm lòng sớm. Lần này phải làm mạnh cho lão sợ. Nếu vớ vẩn cứ lấy cái clip kia ra mà dằn mặt.

Thật chứ nghe mẹ chồng nói mà em cảm động tới cay sống mũi. Đời em đúng là quá may mắn mới có được người mẹ chồng tiệt như bà. Nhiều lúc ngồi chơi với con, em lại thầm nghĩ, nếu không có bà có lẽ em với lão đường ai nấy đi từ lâu rồi mọi người ạ ".

Theo dõi câu chuyện của cô con dâu này, hồ hết mọi người đều khen cô may mắn khi có được người mẹ chồng nhẵn như thế. Vậy đấy, đâu phải cứ con dâu mẹ chồng là sẽ thành hai chiến tuyến đâu. Quan trọng là mỗi người đều nghĩ cho nhau, dành cái tâm chân thật cho nhau thì tình cảm cũng sẽ bền chặt, gắn kết như ruột rà cả thôi các nàng ạ.

Mẹo làm sạch vết ố trên giày trong chốc lát

Clip Mẹo làm sạch vết ố trên giày (Nguồn video: Good Housekeeping/YouTube)

1. Làm sạch đôi giày trắng

vật liệu: - 2 thìa baking soda

- 2 thìa nước

Trộn đều hỗn tạp trên.

Lấy một chiếc bàn chải đánh răng cũ, nhúng vào hỗn tạp rồi đánh sạch những vết bẩn, vết ố trên giày. Lấy khăn bông lau sạch lại, bạn sẽ thấy đôi giày của bạn trắng bốp như mới trong phút chốc.

2. Làm sạch vết gỉ, vết hoen ố trên đôi bốt da tối màu

- Đổ một ít dấm trắng vào bát. Trộn thêm 1/2 cốc nước.

- Lấy khăn bông nhúng vào hẩu lốn và nhẹ nhàng lau sạch những vết bẩn, vết bùn, vết hoen ố trên bốt. Bạn sẽ thấy đôi bốt của bạn lại sạch sẽ tinh tươm trong thoáng chốc.

3. Đánh giày da

Lấy một ít body lotion (kem dưỡng thể) xịt vào khăn bông, nhẹ nhõm lau giày da, nó sẽ sạch chẳng khác gì như đánh xi, mà mùi thơm còn rất dễ chịu.

LiLy

( theo MSN/Good House Keeping )

Nhau thai - Placenta: dưỡng chất tốt cho cơ thể và trẻ hóa da

thầy thuốc Lan với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực da liễu bộc trực tham dự các hội thảo chuyên ngành tại Mỹ, Hồng Kông, Thái Lan, Singapore, Trung Quốc…

Bác sĩ da liễu Nguyễn Thị Như Lan

Người Nhật chọn nhau thai heo vì dễ thu nạp vào thân thể người

Thưa thầy thuốc, hiện có rất nhiều cách để chăm nom da và đẩy lùi nám hiệu quả. Tuy nhiên, những năm gần đây các chị em có vẻ rất ưa chuộng các chiết xuất từ nhau thai, đặc biệt là nhau thai heo, dưới góc độ khoa học, thầy thuốc nhận xét thế nào?

thầy thuốc da liễu Nguyễn Thị Như Lan: Nhau thai (Placenta) mang nhiều những dưỡng chất tốt cho thân và hiệu quả làm đẹp da nên rất nhiều người dùng cho thấy kết quả tích cực. Placenta chứa lượng đáng kể các acid amin, vitamin và khoáng vật cần thiết cho thân thể. Những chất này có chức năng bổ sung độ ẩm cho da, điều chỉnh độ mịn của da, điều chỉnh tốc độ thay da và duy trì làn da khỏe mạnh… Đồng thời, với Placenta tạo cho làn da sáng hơn do cơ chế tác động giảm sự tổng hợp hắc tố gây ra các vết nám; duy trì độ ẩm cho da; tương trợ quá trình tạo collagen; tăng sinh và tái tạo tế bào, tăng cường chuyển hóa, điều hòa tốc độ thay da, nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh; tác động đến quá trình mọc tóc...

Nói về nhau thai heo thì người Nhật qua nhiều công trình nghiên cứu đã chọn nhau thai heo để thay thế bởi thực chất nó có sự tương đồng lên đến 90% so với DNA của người nên dễ dàng hấp thu vào thân hơn so với những loại khác.

Công trình nghiên cứu về nhau thai heo và người đã chứng minh sự tương đồng, chính do vậy nhau thai heo trở nên “hot” mấy năm gần đây?

thầy thuốc da liễu Nguyễn Thị Như Lan: Với người dùng có thể theo trào lưu và theo kết quả của bạn bè đồng nghiệp, theo sự chắt lọc thông báo của từng cá nhân… Với những nghiên cứu của các nhà khoa học thì phải cụ thể là những con số, các nhà khoa học phân tích: "Khi quan sát các chuỗi DNA của người và lợn, có thể thấy chúng giống nhau một cách kỳ lạ" - Jonathan Beever, nhà di truyền học động vật, người đã tiến hành so sánh gen trong 2 năm qua với đồng nghiệp Lawrence Schook của mình và sinh viên Stacey Meyers, nói: "Lợn chính là một vật mẫu ngoạn mục của con người". Ông cho biết, những so sánh đã chỉ ra ít nhất 173 vị trí trên các nhiễm sắc thể của lợn và người có các gen đồng nhất với nhau.

Chăm da từ khi da khoẻ, diệt nám từ khi nám chưa manh nha

Cụ thể thì Placenta từ heo có tác dụng xử lý và đẩy lùi nám như thế nào thưa Bác sĩ?

Bác sĩ da liễu Nguyễn Thị Như Lan: Placenta từ heo chứa đựng hàm lượng vitamin, khoáng vật lớn cùng với nhiều dưỡng chất đặc trị, hỗ trợ làm giảm các hắc tố melanin gây ra nám và tàn hương trên da, khiến da giảm sắc tố rõ rệt. Với những ai dùng liền các chiết xuất này có thể ngăn chặn nám ở sâu bên trong da, cũng như làm mờ các vết nám đã hình thành… và có thể nhìn thấy một làn da mới, tươi trẻ và có sức sống hơn khi có đủ dưỡng chất cấp thiết cho da khoẻ. Nhiều chị em hay chính bản thân tôi khi dùng cũng thấy làn da cải thiện, da sáng, hồng hào lên một cách thiên nhiên. Khi thân thể được bổ sung các dinh dưỡng cần và đủ cho da thì đó là cách bền vững nhất cho làn da khỏe, hạn chế nhiều vết nhăn, nhất là vùng khóe mắt, miệng.

Ngoài ra, chị em, nhất là phụ nữ tuổi trung niên vốn sống trong lo lắng bởi cơ thể suy nhược, rụng tóc, tóc xơ rối, giảm thèm muốn sinh hoạt vợ chồng… dùng chiết xuất nhau thai heo như nguồn dinh dưỡng kích thích nội tiết tố, để có thể sở hữu một thân nhiều nhựa sống.

Ám ảnh về da của chị em thật mãnh liệt nhưng tuồng như các chị em từ trẻ thì lại chểnh mảng chăm chút da phải không Bác sĩ?

thầy thuốc da liễu Nguyễn Thị Như Lan: Các chị em thường chờ làn da xấu hay đã xuất hiện thâm nám mới đi điều trị và chăm nom, khi đó da đã bị nám và đốm nâu nằm sâu dưới bề mặt da. Da được gọi là sáng khoẻ là phải khoẻ từ các lớp da ẩn sâu bên trong… Còn khi để mắt thường nhìn thấy da đã rõ các vết thâm nám khi đó không gọi là da khoẻ, chưa kể cách xử lý khó hơn nhiều. Thứ nhất để làm hết thâm nám và thứ 2, chặn nám tái phát. Da cũng như cây cối, cần săn sóc da từ lúc da khoẻ, nên muốn diệt nám phải diệt từ khi chưa manh nha- làm đẹp sâu bên trong từ khi còn trẻ, để da không xuất hiện những mầm mống của nám, sạm da.

thầy thuốc có lưu ý đặc biệt để chị em có thể phân biệt khi chọn các dòng sản phẩm chuyên sâu về sức khỏe và làm đẹp, tuyển lựa cho mình những sản phẩm chuẩn nhất và an toàn? Cũng như chọn các nguồn nhau thai để đẹp da, không phải nguồn nào cũng mang lại hiệu quả cao?

Bác sĩ da liễu Nguyễn Thị Như Lan: Chọn nguồn gốc, hàm lượng và nơi sinh sản- chúng ta nên chú ý các điều này. Điều này tưởng như ai cũng biết và để ý nhưng thực thụ không phải vậy. Có rất nhiều hàng trôi nổi không rõ nguồn gốc vẫn có người mua. Cần chọn nơi sản xuất, công ty lớn, uy tín, nguồn gốc tinh chất an toàn. Và để ý hàm lượng tinh chất; Cao và thấp khác nhau cũng dẫn đến hiệu quả khác nhau. Cần một lượng vừa đủ để thân tiếp thu hiệu quả nhất, không thừa và không thiếu. Hoặc chọn các thành phần tương trợ, các chiết xuất bổ sung cũng được chú trọng, nhiều thành phần làm đẹp trổi nhất đang được các nhà khoa học trên toàn thế giới đánh giá cao sẽ khiến sản phẩm cộng hưởng công dụng và tác dụng cho người sử dụng. thí dụ như cần hiểu và phân biệt Placenta tươi và các Placenta khô. Nhau thai khô có nguy cơ có virut, nấm mốc, dinh dưỡng bị hao, nguồn nhau thai không có kiểm soát chặt khi thu mua đại trà không tốt cho sức khoẻ. Nhau thai tươi dinh dưỡng giữ nguyên hàm lượng khi chiết xuất. Hiệu quả khác biệt khi sử dụng.

ROYAL PLACENTA 500,000 - tụ tập 12 +++ dưỡng chất tinh hoa nhất về làm đẹp. Placenta chiết xuất từ heo với hàm lượng rất cao lên tới 500,000mg; Collagen từ cá da trơn (20,000mg); Chiết xuất thực vật lên men ( 10.800mg), Chiết xuất hoa anh đào, hoả hồng, mật ong, quả lựu, rượu nho đỏ, tổ yến… nuôi dưỡng da căng mịn & hồng hào, ngăn ngừa lão hóa, xóa mờ nếp nhăn, hỗ trợ điều trị nám tàn hương. Royal Placenta giúp da được bình phục & tươi trẻ, cung cấp độ ẩm, se khít lỗ chân lông, chống, giảm chảy xệ da. Royal Placenta với chiết xuất nhau thai heo tươi 100%m từ nguồn heo nuôi cực kỳ nghiêm nhặt gọi là SPF- được nuôi biệt lập và chỉ có 8% ở Nhật (chiếm tỷ trọng chí ít trong số các chiết xuất nhau thai heo trên thị trường…) Đặc biệt, chỉ nhau thai chiết xuất từ giống heo SPF mới được Bộ Y tế Nhật Bản cấp phép để điều chế dược phẩm… Chiết xuất nhau thai heo Royal Placenta 500,000 khác biệt khi có hàm lượng nhau thai heo 500.000mg trong dung lượng chai to nhất từ trước đến nay 720ml. Các chuyên gia bản vấn làm đẹp cho biết: Mỗi ngày thân cần tiếp thu khoảng ngót 14mg nhau thai heo được gọi là chuẩn cần và đủ cho 1 người/1 ngày. Sản phẩm Royal Placenta 500.000 được sinh sản bởi: AFC-HD AMS Life Science Co., Ltd. Nhật Bản, được Bộ Y tế cấp phép lưu hành. Sản phẩm được bán tại các nhà thuốc, spa và các kênh bán hàng chuyên nghiệp khác. Hotline: 0986.101155. Website: Nhập khẩu và phân phối bởi: Công ty Cổ Phần Hiroki Số GPQC: * Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Xử trí dị ứng sữa bò ở trẻ sơ sinh

Mấy hôm nay, tôi thấy cháu quấy hơn, da mặt bị mẩn đỏ, ỉa phân lỏng và nhiều lần hơn thường ngày. Tôi đang lo cháu bị dị ứng sữa bò. Xin quý báo tham vấn nguyên nhân và gia đình cần phải xử trí thế nào?

Hoàng Hà (Hà Nam)

Dị ứng sữa bò thường xảy ra với con trẻ dưới 3 tuổi. duyên cớ chưa được làm rõ nhưng có thể do nhân tố di truyền phối hợp với việc cho trẻ ăn sữa bò quá sớm. Trẻ bú mẹ thường ít nguy cơ bị dị ứng hơn.

Một vài triệu chứng rất đặc trưng của hiện tượng dị ứng sữa bò ở trẻ lọt lòng như bị eczema rất nặng (chứng viêm da do dị ứng, da thường mẩn đỏ lên, sau đó mọc những mụn nước li ti làm cho da sần lên), có máu ở trong phân và trẻ chậm tăng cân. Một số hiện tượng như nôn trớ, thở khò khè cũng có thể liên tưởng đến việc dị ứng sữa bò. Cần điều trị hiện tượng dị ứng sữa bò càng sớm càng tốt. Việc đầu tiên cần làm là ngừng cho bé uống các sản phẩm liên can đến sữa bò. Trong khẩu phần ăn của mình, bạn cũng cần để ý tránh các sản phẩm có chứa sữa.

Nếu cho bé dùng sữa đậu nành thay sữa bò mà các triệu chứng dị ứng vẫn không giảm thì bạn có thể dùng các loại sữa bột đặc biệt ít chứa các protein gây dị ứng. Các loại sữa này cần được các bác sĩ kê đơn và được bán tại khoa dinh dưỡng của các bệnh viện nhi.

Sau một thời kì, thầy thuốc sẽ thử phản ứng của bé bằng cách cho sữa bò vào thức ăn của bé từ từ và theo dõi. Nếu trẻ vẫn bị dị ứng thì phải nối dùng sản phẩm sữa thay thế và sau một thời gian lại rà xem trẻ đã dung nạp được sữa bò hay chưa.

Bác nên đưa bé đi khám để có sự tham mưu kịp thời của các bác sĩ.

BS. Nguyễn Hào

Khi hai nàng dâu hoàng gia Anh "đồng lòng" gợi nhắc về mẹ chồng quá cố: Người được khen ngợi hết lời, người tự dìm mình tơi tả

Vào ngày 7/11 vừa qua, cả hai nàng dâu hoàng phái Anh đều xuất hiện trong những sự kiện khác nhau. Điểm chung giữa hai người là họ đều khéo léo# gợi nhắc về hình ảnh mẹ chồng quá khứ, Công nương Diana.

Theo đó, khi cùng chồng có mặt tại Khu tưởng vọng của Tu viện Westminster, London, đã chọn lọc trang phục tối màu, phối hợp với chiếc mũ nhung có mạng che mặt. Chiếc mũ của Meghan Markle khiến nhiều người hâm mộ tôn thất nhớ đến chiếc mũ na ná của Công nương Diana quá vãng.

Tuy nhiên, trong khi Công nương Diana được khen bở vẻ tao nhã và trải qua thì Meghan Markle bị chê bai là kém sang. Chiếc mũ kết hợp với mái tóc có phần rối rắm của nàng dâu tôn thất cùng áo khoác quá khổ khiến vợ của Hoàng tử Harry trông khôn cùng nặng nề, không vấn.

Meghan Markle bị chê kém sang so với Công nương Diana.

Vào sáng cùng ngày, Công nương Kate đã đến nhà thờ ở London đã gặp gỡ các nạn nhân trong vụ hỏa hoạn tòa nhà Grenfell Tower và các nạn nhân bị tấn công khủng bố. Bà mẹ 3 con tỏa sáng với thần thái hút hồn. Công nương Kate đã lựa chọn đôi bông tai thân thuộc mà cô hết sức yêu thích, liền sử dụng trong các sự kiện quan yếu. Đôi trằm chính là một trong những món đồ trang sức nổi trội của Công nương Diana.

• Cùng gợi nhắc hình ảnh về mẹ chồng dĩ vãng nhưng Công nương Kate lại được khen nức nở còn Meghan Markle "muối mặt" vì bị chê thậm tệ

Công nương Kate luôn được ngợi khen khi phối hợp khéo léo# và đầy tinh tế những bộ y phục gợi nhắc về hình ảnh của mẹ chồng quá vãng trong khi em dâu Meghan Markle kém lôi cuốn hơn. Trước đó, Nữ công tước xứ Sussex cũng bị chê bai khi cầm bắt chước mẹ chồng trong chuyến công du ở Nam Phi.

Khi quàng chiếc khăn màu trắng theo kiểu Hồi giáo giống với Công nương Diana, Meghan Markle bị chỉ trích là luộm thuộm và không đúng theo lề luật.

Công nương Kate tao nhã với đôi trằm của mẹ chồng dĩ vãng.

Meghan Markle từng bị chỉ trích trong chuyến công du ở Nam Phi.

Nguồn: Daily Mail

Đẹp biết bao tà áo quê hương

Chả là từ ngàn năm xưa, Trạch Xá nổi danh có nghề may áo dài truyền thống. Những người thợ khéo tay trong làng thường đi các nơi cắt áo dài cho các bà, các cô ở khắp mọi vùng miền. Họ chỉ khâu bằng tay đều tăm tắp, đố thấy lộ đường kim mũi chỉ.

Nghề “bắc nước chờ gạo người”

Từ thời bà Tứ phi Nguyễn Thị Sen (vợ vua Đinh Tiên Hoàng) về làng truyền nghề, người Trạch Xá đã cắt may áo cho các quan trong triều. Ngoài ra, họ còn cắt những mẫu áo dài cho tế lễ cung đình. Mãi sau này thợ Trạch Xá mới cắt áo dài cho người dân quê mặc vào những ngày Tết hay dự hội hằng năm. Người đàn ông trong làng thường khéo tay hơn cả. Ai cũng có nguyên tắc cắt đo sao cho “ngang canh thẳng sợi”. Có người chỉ cần nhìn dáng người mà cắt áo chứ không cần dùng thước đo. nổi danh nhất có nghệ nhân Tạ Văn Khuất được vua Bảo Đại vời vào tận Huế để cắt áo dài. Mọi người đều lo cho ông bởi không khéo bị la rầy thì mất tiếng tăm cho cả làng. Khi đi, ông Khuất chỉ mỉm cười không nói gì. Cắt đo cho vua thì không có gì khó đối với ông. Điều ông hồi hộp chính là cắt đo cho Hoàng hậu Nam Phương. Hôm đó, mọi người vui vẻ rộn rịp vào ra. Ai cũng chúc tụng vua quan trong triều như một ngày hội lớn vậy. Đo cho vua Bảo Đại xong, nghệ nhân Tạ Văn Khuất được mời ngồi một chỗ trải qua để chờ Hoàng hậu tiếp khách. Khi nào có lệnh ông mới được vào đo lấy mẫu.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Nhiên truyền nghề cho con.

thời kì trôi qua đến vài canh giờ. Nghệ nhân Tạ Văn Khuất chậm rãi uống rượu và ngồi ngắm Hoàng hậu đi lại. Ông ước tính và ghi nhớ những con số đo bằng con mắt quan sát từ xa. Một khoảng cách tới dăm chục mét không biết chừng. Khi tiệc rượu tàn cuộc cũng là lúc mọi người ra về. Nghệ nhân Tạ Văn Khuất cũng xin phép vua cáo từ. tuồng như mọi người không còn nhớ đến việc đo cắt áo cho Hoàng hậu Nam Phương. Đến vận hạn trình vua 2 bộ sắc phục đại lễ, mọi người hồ hởi trông đợi. Chỉ một lát sau, Hoàng hậu bước ra với chiếc áo dài vừa khít người từ vai đến eo đều gọn gàng. Một thân hình tuyệt mỹ hiện lên qua bộ áo dài màu huyết dụ. Tà áo thật duyên dáng với những bông hoa đính kèm. Mọi người đều trầm trồ với vẻ đẹp qua của Hoàng hậu. Đến lúc này, chính Hoàng hậu càng sửng sốt và không nhớ người thợ may đã đo áo cho mình lúc nào nữa. Hỏi ra mới hay nghệ nhân Tạ Văn Khuất chỉ đo bằng mắt nhìn từ xa. Lập tức vua Bảo Đại cho trọng thưởng và thảo thư khen về làng.

Từ đó, làng Trạch Xá càng nổi tiếng may áo dài truyền thống. Dân chúng khắp nơi kéo về cắt áo. Cánh thợ nam làm không hết việc. Dần dần, các bà các cô trong làng chỉ mỗi việc khâu áo cho khéo. Mà chuyện khâu áo của các bà cũng nổi danh là “trong dán hồ, ngoài phố trứng nhện”, tức thị không thể phát hiện ra đường chỉ khâu ở viền áo. Đó là nghệ thuật khâu dọc mép áo từ thời bà tổ Nguyễn Thị Sen truyền lại. Đường chỉ đều đặn, liền tù tù và nhỏ như “trứng nhện” là như vậy. tuy vậy, nghề may chỉ được coi là việc làm khi nông nhàn. Người thợ Trạch Xá trông mong vụ cắt may vào 3 tháng đầu năm hoặc dịp lễ hội. Những người thợ cả tài hoa mới có việc quanh năm.

Hơn nữa, nghề may đo lại phụ thuộc vào khách hàng mang vải đến thuê cắt áo. Chính thành ra, làng ví von nghề may đo áo dài giống như công việc “bắc nước chờ gạo người” vậy. Sau này, không chịu cảnh đói ăn, hàng trăm thợ trong làng thường chia thành nhóm đi các tỉnh khác để tìm việc. Khi hình thành Thăng Long 36 phố phường, người Trạch Xá đã có mặt làm ăn khá phát đạt. Thậm chí, tại Huế có một làng may cũng do người Trạch Xá lưu lạc đến hành nghề. Họ dạy cho người địa phương cách may đo áo dài rồi ở lại làm ăn. Làng nghề lấy tên Phó Trạch để hoài tưởng đến tổ nghề từ Trạch Xá ở Hà Nội.

Ông Nguyễn Văn Đạt - Chủ nhiệm HTX Làng nghề May áo dài truyền thống Trạch Xá.

Ăn cám trả vàng

Thợ may đo của làng từ xưa không hề mất đồng vốn nào mà chỉ tốn công sức. Những người làng Trạch Xá khi lên phố cũng chỉ hai bàn trắng tay mà làm nên sự nghiệp. Họ đồng loạt lấy tên cửa hàng phải có chữ Trạch như Đức Trạch, Vinh Trạch, Mỹ Trạch, phúc ấm, Tân Trạch... để khẳng định mình là những người thợ giỏi. Có thời phố Lương Văn Can (Q. Hoàn Kiếm) được mệnh danh là phố thợ may. Chỉ dài chừng vài trăm mét mà phố có tới hơn 20 cửa hàng chuyên may áo dài của làng Trạch Xá. Nay cũng vẫn còn chừng dăm cửa hàng vẫn hành nghề từ xưa còn lại. trước hết họ chỉ chuyên cắt đo may áo dài truyền thống. Sau này hội nhập, người thợ làng Trạch Xá cũng đi tiền phong trong việc cải tiến kiểu dáng cùng các chất liệu như tơ lụa, sa tanh, gấm, đũi, nhung, thổ cẩm...

Nhiều cửa hàng trên phố còn tích vải để khách đến chọn lọc đặt hàng. Nhiều mẫu áo dài cải cách không liền vai như áo truyền thống đều được đáp ứng. Có gia đình đến 50 năm làm nghề như hiệu Đức Trạch (Q. Hoàn Kiếm - Hà Nội) quanh năm làm không hết việc. Nghệ nhân Lê Hữu Vĩnh (84 tuổi) - chủ cửa hàng may ở phố Cầu Gỗ còn nhớ có ngày ông phải tiếp tới 180 khách tới may đo áo dài. Đứng cả ngày, ông phù cả chân, thế mà vẫn ham. Khách nhớ nhà hàng như vậy khiến ông rất vui. hồ hết đến nay nhiều cửa hàng được trang bị máy móc đương đại, thợ không phải khâu tay như xưa. Nhưng riêng tà áo ông Vĩnh nói, người Trạch Xá vẫn khâu bằng tay cho mềm mại lả lướt.

Hiện làng Trạch Xá có tới cả ngàn người làm nghề may áo dài với các mẫu mã khác nhau. Hợp tác xã đã hình thành. Khách ở nhiều nước về tận làng đặt hàng. Chủ nhiệm Hợp tác xã Nguyễn Văn Đạt tự hào nói, hơn ba mươi năm qua, áo dài Trạch Xá đã xuất ngày nay các festival “Lễ hội áo dài” hàng năm (từ 2011 đến nay). Tà áo dài quê hương đã vang danh khắp nơi. Đến đâu người thợ Trạch Xá được suy tôn với câu ca: “Đẹp sao. Quê hương cho ta chiếc áo nhiệm mầu. Dù ở đâu Paris, Luân Đôn hay ở miền xa. Thoáng thấy áo dài bay trên đường phố. Sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó. Em ơi…!” (Một thoáng quê hương - ấu thơ Huy - phổ nhạc Thanh Tùng).

Chợ vải Ninh Hiệp được coi là mối lái các loại vải mà người làng Trạch Xá tìm đến. Mỗi cửa hàng may đo đều có địa chỉ cung ứng tơ lụa vải các loại. Nhiều làng nghề dệt nổi tiếng “The La-lụa Vạn” ở quanh vùng cũng trở thành mối hàng kết liên với Trạch Xá. Bài ca “Áo lụa Hà Đông” (nhạc Ngô Thụy Miên - thơ Nguyên Sa) luôn vang lên đó đây cùng những mẫu áo dài cổ truyền mà không nơi nào có được. Vào vụ may áo xuân, thợ làng Trạch Xá thức trắng đêm cả tháng mới kịp trả hàng cho khách.

Lễ hội làng nghề May áo dài ở Trạch Xá.

Tà áo dài Việt Nam

Bên cạnh làng nghề áo dài Trạch Xá hiện nay đã xuất hiện nhiều làng nghề cắt may áo xống với nhiều kiểu dáng rất phong phú. Bà tứ phi Nguyễn Thị Sen ở làng Trạch Xá được suy tôn là tổ nghề may của cả nước. Cũng từ mẫu áo dài truyền thống trước nhất tổ nghề đã dạy nay trở nên quốc phục của Việt Nam như một lẽ thiên nhiên. Cho dù đến nay hàng chục mẫu áo tân thời nhưng vẫn không thoát khỏi tà áo dài xa xưa. Một thi sĩ đã đại quát hình ảnh chiếc áo dài như dáng hình giang san. Một vẻ đẹp muôn đời: “Chiếc áo quê hương dáng tha thướt. non nước gấm vóc mở đôi tà. Tà bên Đông Hải lung linh sóng. Tà phía Trường Sơn rạng rỡ hoa. Vạt rộng Nam phần trao cánh gió. Vòng eo Trung bộ thắt lưng ngà. Nhịp tim Hà Nội nhô gò ngực. Hương lúa ba miền thơm thịt da” (Đinh Vũ Ngọc). Từ hàng trăm năm qua, tà áo dài quê hương đã tỏa đi khắp năm châu bốn biển với nét dịu dàng bay bổng.

Trạch Xá giờ đã khác xưa. Đội ngũ thợ may trẻ đã hình thành tạo nên sức sáng tạo mới cho tà áo dài Việt Nam. Tư duy mới đã hình thành cùng đường kim mũi chỉ của làng. Kiểu dáng mới. Hoa văn mới. Từng đường thêu màu sắc đã làm tà áo dài Trạch Xá có nét diễm lệ riêng trên vai người thiếu nữ. Du khách đến đây đều được hưởng một không khí khác lạ. Một con đường tơ lụa óng ả mộng mơ hiện ra trước mắt, nhất là vào những ngày hội đầu năm, hàng trăm cô gái làng mặc áo mẫu đi lại hồ hởi chào đón mọi người. Dọc đường làng, những tà áo dài tung bay trước gió đúng với hình ảnh “tung bay tà áo thân quen” cùng tiếng hát chứa chan yêu.

Bài và ảnh: Vương Tâm